Bekçi Olmak Gereken Şartlar konusu, aşağıda hukuki çerçevesi ve uygulamada önem taşıyan başlıklarıyla ele alınmaktadır.
Çarşı ve mahalle bekçisi olmak isteyen adayların taşıması gereken temel nitelikler 7245 sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanunu içinde düzenlenmiştir. Başvuru sürecinde vatandaşlık, eğitim, yaş, askerlik, sağlık, adli sicil, siyasi parti üyeliği ve ikamet şartları birlikte değerlendirilir. Adayın yalnızca sınavlardan başarılı olması yeterli değildir; kanunda ve ilgili yönetmeliklerde öngörülen bütün şartları başvuru ve atama sürecinde taşıması gerekir.
Bekçi alımları Polis Akademisi Başkanlığı veya Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı tarafından yürütülür. Adaylar yazılı sınav, fiziki yeterlilik ve mülakat olmak üzere üç aşamalı bir değerlendirmeden geçer. Herhangi bir şartın eksik olduğunun sonradan anlaşılması, aday sınavda başarılı olsa bile başvurunun reddedilmesine veya atama işleminin yapılmamasına neden olabilir.
Bekçi Olmak Gereken Şartlar: Bekçilik Başvurusunda Aranan Temel Şartlar
7245 sayılı Kanun kapsamında bekçi adaylarında aranan şartların ana çerçevesi 3. madde içinde belirlenmiştir. Buna göre adayın öncelikle Türk vatandaşı olması ve son başvuru tarihi itibarıyla en az lise veya dengi okul mezunu bulunması gerekir.
- Türk vatandaşı olmak,
- En az lise veya dengi okul mezunu olmak,
- Erkek adaylar bakımından askerlik ödevini tamamlamış olmak,
- Kamu haklarını kullanmaktan yoksun bırakılmamış olmak,
- Silah taşımaya veya silahlı görev yapmaya hukuken engeli bulunmamak,
- Askeri okullar ile Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığına bağlı kurumlardan kendi kusuru nedeniyle ilişiği kesilmemiş olmak,
- Başvuru tarihinde siyasi partiye veya bunların yan kuruluşlarına üye olmamak,
- Son başvuru tarihi itibarıyla başvurulan ilin sınırları içinde son bir yıldır ikamet ediyor olmak.
Siyasi parti üyeliği ve bir yıllık ikamet şartı, 21/11/2024 tarihli 7533 sayılı Kanun ile sisteme eklenmiştir. Dolayısıyla 7533 sayılı düzenlemeden önceki alımlarda bu iki koşul ayrı bir başvuru şartı olarak uygulanmıyordu.
Bekçilikte Yaş Sınırı Nasıl Hesaplanır?
Bekçilikte yaş hesabı sınavın yapıldığı gün üzerinden değil, sınav yılının 1 Ocak tarihi esas alınarak yapılır. 3/. madde kapsamında adayın bu tarih itibarıyla 18 yaşını tamamlamış ve 31 yaşından gün almamış olması gerekir.
Yaş düzeltmesi yaptırılmış olması her durumda aday lehine sonuç doğurmaz. On sekiz yaşından sonra gerçekleştirilen yaş düzeltmelerinde, bekçilik başvurusu bakımından düzeltmeden önceki yaş dikkate alınır. Bu yöntem yaş sınırının sonradan nüfus kaydı değiştirilerek aşılmasını engellemeyi amaçlamaktadır.
Boy, Kilo ve Sağlık Şartları
7245 sayılı düzenleme sağlık kriterlerinin ayrıntısını doğrudan belirlemek yerine ilgili sağlık mevzuatına gönderme yapmaktadır. Giriş ve eğitim sürecini düzenleyen yönetmelikteki 22/. madde çerçevesinde adaylar ön sağlık kontrolünden geçirilir.
Uygulamada adayın en az 167 cm boyunda olması ve beden kitle indeksinin 18 ile 27 arasında bulunması gerekir. Ön sağlık kontrolünde yalnızca boy ve kilo değil, yazlık üniforma giyildiğinde görünen bölgelerde kalıcı dövme bulunup bulunmadığı, renk körlüğü ile fazla veya eksik uzuv gibi durumlar da değerlendirilir.
Ön sağlık kontrolünden geçmek nihai sağlık yeterliliğinin kesinleştiği anlamına gelmez. Son değerlendirme sağlık kurulu raporu ve adayın fiziki muayenesi üzerinden yapılır.
Adli Sicilde Hangi Durumlar Bekçiliğe Engel Olur?
Adli sicil şartları bekçi alımında önemli bir eleme kriteridir. Kasten işlenen bir suç nedeniyle bir yıl veya daha fazla hapis cezasına mahkumiyet bekçiliğe engel olabilir. Bu değerlendirmede 53. madde kapsamında ortaya çıkan hak yoksunluklarının sona ermiş olması da kanunda belirtilen engel durumunu kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Devletin güvenliğine karşı suçlar ile zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, uyuşturucu madde suçları ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar açısından daha sıkı bir değerlendirme yapılır. Bu suçların affa uğramış olması engeli ortadan kaldırmaz. Bu suçlardan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verilmiş olması da bekçiliğe engel sonuç doğurabilir.
Sınavda başarılı olan adaylar hakkında ayrıca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yürütülür. Bu sürecin olumsuz sonuçlanması halinde sınav başarıyla tamamlanmış olsa bile atama yapılmayabilir.
Bekçi Alımında KPSS Zorunlu mu?
7245 sayılı Kanun bekçi olabilmek için genel ve sürekli bir KPSS puanı şartı öngörmemektedir. Adayların esas değerlendirmesi Polis Akademisi Başkanlığı veya Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen sınavlar üzerinden yapılır.
Bununla birlikte geçmiş bazı alım ilanlarında başvuru ön şartı olarak KPSS puanı aranabildiği görülmüştür. Bu nedenle her yeni alım döneminde yalnızca kanundaki genel şartlara değil, yayımlanan güncel ilan metnine de bakılması gerekir.
Kadın Adaylar Bekçi Olabilir mi?
Kanunda kadınların başvurusunu yasaklayan cinsiyete dayalı bir hüküm bulunmamaktadır. 7245 sayılı düzenlemenin genel şartlarını taşıyan kadın adaylar da bekçilik için başvurabilir. Fiziki yeterlilik ve diğer değerlendirmeler ilgili yönetmelik ve ilan koşulları çerçevesinde yürütülür.
Bekçilik Sınavı Kaç Aşamadan Oluşur?
Bekçilik giriş sınavı üç aşamadan oluşur: yazılı sınav, fiziki yeterlilik sınavı ve mülakat. Bir aşamada başarısız olan aday sonraki aşamaya geçemez.
Başarılı sayılabilmek için yazılı sınavdan en az 50, fiziki yeterlilik sınavından en az 60 ve mülakattan en az 70 puan alınması gerekir. Nihai başarı puanı ise yazılı sınavın yüzde 25’i, fiziki yeterlilik sınavının yüzde 25’i ve mülakat puanının yüzde 50’si esas alınarak hesaplanır.
Bekçilik Başvurusu Nasıl Yapılır?
Alım süreci Polis Akademisi Başkanlığı veya Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığının ilanıyla başlar. Başvurular ilanda açıklanan yönteme göre genellikle e-Devlet veya ilgili akademinin internet sistemi üzerinden alınır. Belirlenen tarihler dışında yapılan başvurular değerlendirmeye alınmaz.
Ön başvurusu kabul edilen adaylardan kimlik, diploma, ikametgah, askerlik durumu ve sağlık bilgilendirme belgeleri gibi evraklar istenebilir. Şahsen başvuru aşamasında ön sağlık kontrolünden olumsuz sonuç alan aday yazılı sınava geçemez.
Sınavı Kazanan Adayların Atanması
Sınavlarda başarılı olan ve sağlık yönünden göreve engeli bulunmadığı sağlık kurulu raporuyla belirlenen adayların atanması 4. madde kapsamında gerçekleştirilir. Atama İçişleri Bakanının onayıyla emniyet veya jandarma teşkilatına aday memur olarak yapılır.
Adaylık dönemi bir yıldan az, iki yıldan fazla olamaz. Bu süreç içerisinde en az üç aylık temel ve hazırlayıcı eğitim uygulanır. Eğitimde başarısız olan, memuriyetle bağdaşmayan davranışları tespit edilen veya devamsızlık şartlarını ihlal eden adayların memuriyetle ilişkisi İçişleri Bakanının onayıyla sona erdirilebilir.
Bekçi Olma Şartları Hakkında Sık Sorulan Sorular
Bekçilikte yaş sınırı kaçtır?
Sınav yılının 1 Ocak tarihi itibarıyla adayın 18 yaşını tamamlamış ve 31 yaşından gün almamış olması gerekir.
Bekçi olmak için boy şartı nedir?
Uygulamadaki sağlık kriterlerine göre adayların en az 167 cm boyunda ve beden kitle indekslerinin 18 ile 27 arasında olması gerekir.
Dövmesi bulunan aday bekçi olabilir mi?
Yazlık üniforma giyildiğinde görünen bölgelerde kalıcı dövme bulunması ön sağlık değerlendirmesinde engel oluşturabilir. Görünmeyen bölgelerdeki dövmeler aynı kapsamda değerlendirilmez.
KPSS puanı her bekçi alımında zorunlu mudur?
Hayır. Kanunda sürekli bir KPSS şartı yoktur. Ancak belirli alım ilanlarında ek başvuru koşulu olarak KPSS puanı öngörülebileceğinden güncel ilan ayrıca incelenmelidir.
Affa uğrayan suçlar bekçiliğe engel olabilir mi?
Evet. Kanunda özel olarak belirtilen zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, uyuşturucu ve cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar gibi bazı suçlar affa uğramış olsalar dahi engel teşkil edebilir.
Sonuç
Bekçi olabilmek için yalnızca fiziki sınavı geçmek veya yeterli eğitim düzeyine sahip olmak yeterli değildir. Vatandaşlık, öğrenim, yaş, sağlık, adli sicil, askerlik, siyasi parti üyeliği ve ikamet şartlarının birlikte sağlanması gerekir. Ayrıca adayın üç aşamalı sınav sürecinden başarılı olması, güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumlu sonuçlanması ve nihai sağlık şartlarını taşıması beklenir.
Bu nedenle başvurudan önce 7245 sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanunu, ilgili yönetmelikler ve güncel alım ilanındaki özel koşullar birlikte incelenmelidir. Kanundaki genel şartları taşıyan bir adayın bile ilan dönemine özgü ek bir şartı karşılamaması sürecin dışında kalmasına neden olabilir.
