Trafik Kazalarında Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır? Tazminat, Sigorta ve Ceza Süreleri

Trafik kazasından sonra araç hasarı, değer kaybı, bedensel zarar, ölüm veya başka bir kayıp nedeniyle tazminat talep edilebilmesi mümkündür. Ancak bu hakların süresiz şekilde kullanılabileceği düşünülmemelidir. Trafik kazalarında zamanaşımı süresi ne kadardır sorusunun cevabı, kazanın yalnızca maddi hasarla mı sonuçlandığına, yaralanma veya ölüm bulunup bulunmadığına, talebin sigorta şirketine mi yoksa başka bir sorumluya mı yöneltildiğine göre değişebilir.

Trafik kazası borçlar hukuku bakımından haksız fiil niteliği taşıdığı için genel tazminat zamanaşımı kuralları önemlidir. Bunun yanında kazanın aynı zamanda ceza gerektiren bir fiil oluşturması halinde daha uzun ceza zamanaşımı sürelerinin tazminat taleplerine de uygulanması gündeme gelebilir. Bu nedenle yalnızca kazanın tarihine bakmak yeterli değildir; zararın türü, sorumlunun ne zaman öğrenildiği ve olayın cezai niteliği birlikte değerlendirilmelidir.

Trafik Kazalarında Zamanaşımı Süresi Ne Kadardır?

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kapsamında 109. madde, motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin temel zamanaşımı kuralını düzenler. Buna göre zarar görenin zararı ve tazminatla yükümlü kişiyi öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl, her durumda kaza tarihinden itibaren 10 yıl içinde talepte bulunması gerekir.

Bu sistemde iki ayrı süre birlikte işler. Zarar ve sorumlunun öğrenilmesiyle başlayan kısa süre 2 yıl iken, kazanın gerçekleşmesinden itibaren uygulanabilecek en uzun genel süre 10 yıl olarak belirlenmiştir.

Ancak trafik kazası aynı zamanda suç oluşturan bir fiilden kaynaklanıyorsa ve ceza kanunundaki zamanaşımı süresi daha uzunsa, bu daha uzun süre tazminat istemlerinde de kullanılabilir. Bu durum uygulamada uzamış zamanaşımı olarak ifade edilir.

Maddi Hasarlı Trafik Kazalarında Zamanaşımı

Yalnızca araç veya başka bir malvarlığı üzerinde zarar meydana gelen trafik kazalarında genel kural 109. madde hükümleridir. Zarar gören kişi, zararı ve sorumlu kişiyi öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl içinde tazminat talebini ileri sürmelidir.

Bunun yanında kaza tarihinden itibaren 10 yıl geçmesi genel üst sınırı oluşturur. Örneğin aracın onarım bedeli, doğrudan maddi zararlar veya kazayla bağlantılı diğer malvarlığı kayıpları bakımından bu sürelerin dikkate alınması gerekir.

Zamanaşımı süresinin dolması hakkın maddi anlamda tamamen ortadan kalkmasıyla aynı şey değildir. Zamanaşımı bir def’i niteliğindedir; karşı tarafça ileri sürülmesi gerekir. Mahkeme zamanaşımını kural olarak kendiliğinden dikkate almaz. Ancak borçlu bu savunmayı ileri sürdüğünde alacağın yargı yoluyla talep edilmesi güçleşir.

Araç Değer Kaybında Zamanaşımı Süresi

Trafik kazası sonucunda onarılan aracın ikinci el piyasa değerinde düşüş meydana gelmesi araç değer kaybı olarak adlandırılır. Değer kaybından kaynaklanan tazminat da haksız fiil esasları doğrultusunda değerlendirilir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu içindeki 72. madde uyarınca tazminat istemi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrenmesinden itibaren 2 yıl ve her durumda zararın doğmasından itibaren 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar.

Trafik kazalarındaki özel düzenleme bakımından da 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu içindeki 109. madde dikkate alınmaktadır. Dolayısıyla araç değer kaybı talebinin kazadan uzun süre sonra gündeme bırakılmaması önemlidir.

Yaralanmalı Trafik Kazasında Zamanaşımı Kaç Yıldır?

Yaralanmalı kazalarda olay aynı zamanda ceza gerektiren bir fiil niteliği taşıyabileceği için genel tazminat sürelerinin yanında ceza zamanaşımı kuralları da değerlendirilir.

109. madde kapsamında yer alan 2. fıkra, dava cezayı gerektiren bir fiilden doğmuş ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun zamanaşımı süresi öngörmüşse bu uzun sürenin maddi tazminat taleplerinde de uygulanacağını belirtir.

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında 66. madde doğrultusunda yaralanmalı trafik kazaları bakımından kaynakta 8 yıllık ceza zamanaşımı süresinden söz edilmektedir. Bununla birlikte trafik kazalarındaki genel üst süre 10 yıl olduğundan, yaralanmalı olaylarda hangi sürenin uygulanacağı somut talep ve hukuki nitelendirmeye göre belirlenmelidir.

Kaynakta yaralanmalı trafik kazaları açısından genel 10 yıl süresinin esas alınabileceği belirtilmektedir.

Ölümlü Trafik Kazalarında Zamanaşımı

Kazanın ölümle sonuçlanması halinde ceza hukukundaki daha uzun zamanaşımı süresi önem kazanır. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu kapsamında ölümlü trafik kazalarında kaynakta 15 yıl zamanaşımı uygulanacağı belirtilmektedir.

Bu süre, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu içindeki uzamış zamanaşımı düzenlemesi nedeniyle maddi tazminat taleplerine de yansıyabilir. Kaza sonucunda hem ölüm hem de yaralanma meydana gelmişse kaynakta yine 15 yıllık sürenin uygulanacağı ifade edilmektedir.

Ceza Zamanaşımı Tazminat Davasına Nasıl Uygulanır?

Uzamış zamanaşımının uygulanabilmesi için trafik kazasının aynı zamanda ceza hukukuna göre suç niteliğinde bir fiil oluşturması gerekir. Bunun için mutlaka sanık hakkında mahkûmiyet kararı verilmiş olması aranmaz.

Kaynakta uzamış zamanaşımının uygulanması için şu koşullar öne çıkarılmaktadır:

• Kazaya neden olan haksız fiilin aynı zamanda suç niteliğinde olması,
• Ceza kanununda öngörülen zamanaşımı süresinin genel tazminat süresinden daha uzun olması,
• Fiilin cezayı gerektirir nitelikte bulunmasının yeterli olması.

Şikâyete bağlı bir suçta şikâyet süresinin geçirilmiş olması, hiç şikâyet yapılmaması, soruşturmada takipsizlik verilmesi veya ceza yargılamasında beraat kararı çıkması, kaynakta belirtilen değerlendirmeye göre uzun ceza zamanaşımının tazminat bakımından uygulanmasını kendiliğinden engellemez.

Trafik Kazalarında Ceza Davası Zamanaşımı

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu içindeki 66. madde, kamu davasında zamanaşımı sürelerini suçun yaptırımına göre farklılaştırmaktadır. Trafik kazaları bakımından kaynakta yaralanma halinde 8 yıl, ölüm halinde ise sürenin 15 yıla çıktığı kabul edilmektedir.

Kaza hem ölüm hem yaralanmayla sonuçlanmışsa yine 15 yıl sürenin esas alınacağı belirtilmektedir.

Kaynakta 68. madde kapsamında ceza zamanaşımına da değinilmekte, ancak trafik kazasından doğan tazminat bakımından asıl önem taşıyan husus daha uzun ceza zamanaşımının 109. madde yoluyla maddi tazminata etkisidir.

Sigorta Şirketine Başvuru İçin Zamanaşımı Ne Kadardır?

Trafik kazasında zararın zorunlu trafik sigortasından karşılanmasının talep edilmesi halinde başvurunun da zamanaşımı süresi içinde yapılması gerekir. Maddi zararlar bakımından zarar ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her durumda kazadan itibaren 10 yıl kuralı dikkate alınmaktadır.

Sigorta şirketine başvurunun şirkete ulaşmasının ardından şirketin 15 günlük yasal cevap süresi bulunmaktadır. Bu dönemde sigorta şirketi başvuruyu kabul edebilir, reddedebilir veya cevap vermeyebilir.

Kaynakta, bu bekleme süresinin zorunlu olması nedeniyle sigorta şirketine yapılan başvurunun zamanaşımını durdurduğu belirtilmektedir. Böylece zarar görenin zorunlu başvuru prosedürünü tamamlaması sırasında hak kaybına uğramaması amaçlanmaktadır.

Trafik Kazalarında Zamanaşımını Kesen veya Durduran Haller

109. madde ayrıca zamanaşımının taraflar üzerindeki etkisine ilişkin önemli bir düzenleme içerir. Zamanaşımı tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse sigortacı bakımından da kesilmiş olur. Aynı şekilde sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı, tazminat yükümlüsü yönünden de kesilmiş sayılır.

Sigorta şirketine zorunlu başvuru yapıldığında şirketin cevap vermesi için beklenmesi gereken 15 gün nedeniyle kaynakta bu başvurunun zamanaşımını durdurduğu ifade edilmektedir.

Bu nedenle kazadan sonra yapılan her işlemin zamanaşımına aynı sonucu doğurduğu varsayılmamalı; başvurunun niteliği, muhatabı ve tarihi ayrıca incelenmelidir.

Sigorta Şirketinin Rücu Davasında Zamanaşımı

Sigorta şirketi zarar görene tazminat ödedikten sonra, koşulları oluşmuşsa ödediği tutarı kazada sorumluluğu bulunan sigortalı veya başka bir sorumludan geri isteyebilir. Buna rücu hakkı denir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu içindeki 73. madde, rücu isteminin zamanaşımını düzenler. Buna göre rücu talebi, tazminatın tamamının ödenmesi ve birlikte sorumlu kişinin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her durumda tazminatın tamamen ödendiği tarihten itibaren 10 yıl içinde ileri sürülmelidir.

Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4. madde hükmü de sigortacının, sözleşme ve ilgili hükümler kapsamında tazminatı azaltabilecek veya ortadan kaldırabilecek haller oranında sigortalıya rücu edebilmesine ilişkin düzenlemeler içerir.

Maddi ve Manevi Tazminatta Aynı Süre mi Uygulanır?

Trafik kazasından sonra maddi zararların yanı sıra bedensel zarar veya ölüm nedeniyle manevi tazminat talepleri de gündeme gelebilir.

Kaynakta gerek maddi gerekse manevi tazminat talepleri açısından zarar görenin zararı ve sorumluyu öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl ve her durumda kazadan itibaren 10 yıl süreye yer verilmektedir.

Olay aynı zamanda suç oluşturuyorsa uzamış zamanaşımı hükümlerinin somut talebe etkisi ayrıca değerlendirilmelidir.

Zamanaşımı Dolduğunda Tazminat Hakkı Tamamen Ortadan Kalkar mı?

Zamanaşımı ile hak düşürücü süre aynı şey değildir. Zamanaşımı, borçlu tarafından ileri sürülebilen bir def’idir. Sürenin geçmiş olması maddi anlamda hakkın varlığını tamamen yok etmez; ancak talebin yargı yoluyla ileri sürülmesine karşı borçluya savunma imkanı verir.

Bu nedenle zamanaşımı dolmuş bir trafik kazası alacağında mahkemenin kendiliğinden zamanaşımı nedeniyle davayı reddetmesi değil, karşı tarafın bu savunmayı ileri sürmesi önem taşır.

Mücbir Sebep Zamanaşımını Uzatır mı?

Kaynakta mücbir sebebin trafik kazası tazminatındaki zamanaşımı süresini kendiliğinden uzatmadığı belirtilmektedir. Buna karşılık mücbir sebep, kazadan sorumlu tutulan işletenin sorumluluğu bakımından ayrı hukuki sonuçlar doğurabilir.

Bu nedenle kişinin hastalığı, yurt dışında bulunması veya başka bir fiili engelle karşılaşması gibi durumların zamanaşımını otomatik olarak durdurduğu düşünülmemelidir.

Trafik Cezalarında Zamanaşımı Var mı?

Kaynakta trafik para cezalarının idari para cezası niteliğinde olduğu ve amme alacakları kapsamında değerlendirildiği belirtilmektedir. Buna göre trafik cezasının kendisinin zamanaşımına uğramadığı, ancak faiz kısmına ilişkin af düzenlemelerinin gündeme gelebileceği ifade edilmektedir.

Trafik cezasının hukuka aykırı olduğu düşünülüyorsa, cezanın tamamen ortadan kaldırılması için ilgili yasal itiraz yoluna süresi içinde başvurulması gerekir.

Trafik Kazalarında Zamanaşımı Hangi Kanunlarda Düzenlenir?

Trafik kazası nedeniyle açılacak davada tek bir kanuna bakmak çoğu zaman yeterli değildir. Başlıca düzenlemeler şunlardır:

• 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu: Trafik kazalarındaki özel tazminat zamanaşımını ve uzamış zamanaşımını düzenler.
• 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu: Haksız fiil ve rücu taleplerindeki genel zamanaşımı kurallarını içerir.
• 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu: Trafik kazasının suç oluşturması halinde uygulanabilecek daha uzun ceza zamanaşımı süreleri bakımından önemlidir.

Bu kanunlardaki hükümler birbirinden bağımsız değerlendirilmez. Özellikle 109. madde ile ceza kanunundaki daha uzun sürelerin tazminat taleplerine uygulanmasına imkan tanınması, trafik kazalarındaki zamanaşımı sisteminin en önemli özelliklerinden biridir.

Trafik Kazalarında Zamanaşımı Hakkında Sık Sorulan Sorular

Trafik kazası sonrası tazminat davası kaç yıl içinde açılır?

Genel olarak zarar ve tazminat yükümlüsünün öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her durumda kazadan itibaren 10 yıl süre uygulanır. Kazanın suç oluşturduğu bazı durumlarda daha uzun ceza zamanaşımı gündeme gelebilir.

Yaralanmalı trafik kazasında zamanaşımı kaç yıldır?

Kaynakta ceza hukuku bakımından 8 yıllık süre belirtilmekle birlikte trafik kazalarındaki genel üst sürenin 10 yıl olması nedeniyle tazminat bakımından somut talebin ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Ölümlü trafik kazasında zamanaşımı kaç yıldır?

Ölüm meydana gelen kazalarda kaynakta 15 yıllık uzamış zamanaşımı süresinin uygulanacağı belirtilmektedir.

Araç değer kaybı kaç yıl içinde istenmelidir?

Değer kaybında zarar ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl, her durumda kaza tarihinden itibaren 10 yıl süre dikkate alınmaktadır.

Sigorta şirketine başvuru zamanaşımını etkiler mi?

Kaynakta sigorta şirketine yapılan zorunlu başvurunun ve şirket için öngörülen 15 günlük cevap süresinin zamanaşımını durdurduğu belirtilmektedir.

Trafik kazasında şikâyet süresi ne kadardır?

Şikâyete bağlı suçlar bakımından kaynakta mağdurun fiili ve faili öğrenmesinden itibaren altı aylık şikâyet süresinden söz edilmektedir. Bu süre tazminat zamanaşımından farklıdır.

Ceza davası açılmamışsa uzamış zamanaşımı uygulanmaz mı?

Kaynakta, fiilin ceza hukuku bakımından suç niteliğinde olmasının yeterli olduğu; ayrıca ceza davası açılmasının zorunlu olmadığı belirtilmektedir.

Takipsizlik veya beraat kararı uzamış zamanaşımını engeller mi?

Kaynakta takipsizlik veya beraat kararının, fiilin niteliğine göre uzamış zamanaşımının uygulanmasına tek başına engel olmadığı ifade edilmektedir.

Rücu davasında süre ne zaman başlar?

73. madde kapsamında süre, tazminatın tamamının ödenmesi ve birlikte sorumlu kişinin öğrenilmesinden itibaren 2 yıl; her durumda ödemenin tamamlanmasından itibaren 10 yıl olarak belirtilmektedir.

Zamanaşımı mahkeme tarafından kendiliğinden uygulanır mı?

Hayır. Zamanaşımı bir def’i niteliğindedir ve ilgilisi tarafından ileri sürülmesi gerekir.