7595 Sayılı Çerçeve Yasa Nedir? sorusu, aşağıda hukuki çerçevesi ve uygulamada önem taşıyan yönleriyle ele alınmaktadır.
Kamuoyunda “Terörsüz Türkiye Yasası” veya “çerçeve yasa” olarak anılan düzenleme, 18 Ağustos 2026 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Kanunun resmi adı 7595 sayılı Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanundur. Düzenleme, PKK’nin silah bırakması ve örgütsel varlığına son vermesi sürecinde uygulanacak soruşturma, kovuşturma ve infaz hükümlerine hukuki çerçeve getirmektedir.
Kanun teklifi 5 Ağustos 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunulmuş, 10 Ağustos 2026 tarihinde Genel Kurulda 467 kabul, 87 ret ve 7 çekimser oyla kabul edilmiştir. Cumhurbaşkanlığına gönderilen düzenleme, 18 Ağustos 2026 tarihinde 7595 kanun numarasıyla yayımlanmıştır.
Bununla birlikte kanunun yürürlükte olması, kapsama giren kişiler yönünden erteleme hükümlerinin hemen uygulanacağı anlamına gelmemektedir. Uygulamanın başlaması için örgütün varlığına son verdiği ve silah bıraktığının ilgili güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi, bu durumun Milli Güvenlik Kurulu tarafından teyit edilmesi ve kararın Resmi Gazete’de yayımlanması gerekmektedir.
7595 Sayılı Çerçeve Yasa Nedir: Çerçeve Yasa Ne Anlama Geliyor?
Çerçeve yasa kavramı, yasama tekniğinde bir alanın temel esaslarını belirleyen ve uygulama ayrıntılarının bir bölümünü ikincil düzenlemelere bırakan kanunları ifade eder. Güncel kullanımda ise bu ifade doğrudan 7595 sayılı Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun için kullanılmaktadır.
Düzenleme sürekli ve genel nitelikli bir af kanunu değildir. Belirli bir sürecin tamamlanmasına bağlı, belirli suçlarla sınırlı ve başvuru süresi bulunan özel bir kanundur. Bu nedenle sıradan adli suçlardan hükümlü kişilerin tamamına yönelik bir tahliye veya infaz indirimi sistemi olarak değerlendirilmemelidir.
Terörsüz Türkiye Yasası ile Çerçeve Yasa Aynı mı?
Evet. “Terörsüz Türkiye Yasası” mevzuatta kullanılan resmi kanun adı değildir. Kamuoyunda bu isimle anılan düzenleme ile çerçeve yasa aynı kanunu ifade etmektedir.
Terörsüz Türkiye adı, Ekim 2024’ten itibaren yürütülen siyasi sürecin kamuoyundaki adıdır. Bu sürecin hukuki ayağını oluşturan düzenleme ise 7595 sayılı kanundur. Bu nedenle “Terörsüz Türkiye Yasası maddeleri” ve “çerçeve yasa maddeleri” denildiğinde aynı 12 maddelik kanundan söz edilmektedir.
Kanunun Uygulanması İçin Silah Bırakma Nasıl Tespit Edilecek?
Kanunun erteleme hükümleri doğrudan yayımla birlikte işlemeye başlamaz. 1. madde kapsamında örgütün silah bıraktığının ve varlığına son verdiğinin güvenlik kurumları tarafından tespit edilmesi gerekmektedir. Bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu tarafından teyit edilmesinden sonra ilgili karar Resmi Gazete’de yayımlanır.
Bu aşama gerçekleşmeden soruşturma, kovuşturma veya infaz ertelemesine ilişkin bireysel uygulama başlamaz. Aynı şekilde kanunda öngörülen 6 aylık başvuru süresi de bu ikinci yayım gerçekleşmeden işlemeye başlamaz.
Örgüt mensuplarının teslim ettiği veya beraberinde getirdiğini beyan ettiği silah, mühimmat, patlayıcı, araç, gereç ve diğer malzemeler kayıt altına alınır. Bu işlemlerin uygulanma usulü, güvenlik kurumlarının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığı ile Milli Savunma Bakanlığı tarafından belirlenir. Bu alan kanunun 8. madde düzenlemesi içerisinde yer almaktadır.
Çerçeve Yasa Hangi Suçları Kapsıyor?
Düzenlemenin kapsamı isim veya kişi listesi üzerinden değil, suçların niteliğine göre belirlenmiştir. Buna göre PKK/KCK terör örgütünü kurma veya yönetme, örgüt üyeliği, örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme ve örgüt propagandası yapma suçları kapsam içerisinde değerlendirilmektedir.
Bunlara ek olarak örgütün faaliyetleri kapsamında işlenen bazı suçlar ile örgüt lehine gerçekleştirilen ve 7/2/2013 tarihli 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında bulunan fiiller de düzenlemeye dahil edilmiştir.
Kanunun kapsamının belirlenmesinde 1/. madde bağlantılı hükümler ile suçun örgüt faaliyeti kapsamında işlenip işlenmediği önem taşımaktadır. Her terör bağlantılı dosyanın otomatik olarak aynı hukuki sonuca tabi olacağı söylenemez.
Hangi Suçlar Çerçeve Yasanın Dışında?
Kanun iki önemli istisna öngörmektedir. İlk olarak örgüt faaliyeti kapsamında işlenen kasten öldürme suçu erteleme hükümlerinden yararlanamaz.
İkinci önemli istisna, 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen ve müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren ağır suçlardır. Bu suçlar da kanunun kapsamı dışında tutulmuştur. Kapsam dışı bırakma sistemi 3. madde ve 6. madde ile bağlantılı hükümler üzerinden uygulanmaktadır.
Dolayısıyla düzenleme genel af niteliğinde değildir ve bütün örgüt mensuplarının bütün suçlarını otomatik şekilde ortadan kaldırmamaktadır. Özellikle kasten öldürme ile belirtilen tarihten önceki ağır suçlar yönünden kanunun erteleme mekanizması uygulanmaz.
Soruşturma ve Davalar Nasıl Ertelenecek?
Kanun iki farklı hukuki mekanizma oluşturur. Bunlardan ilki henüz kesin hükme bağlanmamış soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesidir. İkincisi ise kesinleşmiş mahkumiyet kararlarının infazının ertelenmesidir.
3/. madde ve 6/. madde kapsamında süre suçun ağırlığına göre belirlenir. Suçun kanuni üst sınırı 15 yıl veya daha az ise erteleme süresi 5 yıl olur. Üst sınır 15 yıldan fazla ise veya müebbet ya da ağırlaştırılmış müebbet hapis söz konusuysa 10 yıl erteleme uygulanır.
Erteleme süresi boyunca dava ve ceza zamanaşımı işlemez. Böylece süre sonunda ortaya çıkacak hukuki durum, yalnızca zamanın geçmesine bağlı zamanaşımı sonucuna değil, kanunda öngörülen özel şartlara göre belirlenir.
Erteleme Süresinde Yeni Terör Suçu İşlenirse Ne Olur?
Ertelemeden yararlanan kişinin bu süre içerisinde yeniden terör suçu işlemesi halinde karar kaldırılır. Soruşturma veya kovuşturma aşamasında bulunan kişi hakkında yargılama süreci devam eder. Kesinleşmiş cezanın infazı ertelenmişse cezanın yerine getirilmesine yeniden başlanır.
Buna karşılık kanundaki şartlara uygun şekilde erteleme dönemi tamamlanırsa soruşturma veya kovuşturma yönünden düşme kararı, infaz yönünden ise cezanın infaz edilmiş sayılması gündeme gelir. Bu sonuçlar 5. madde ve 6. madde içerisinde düzenlenen sisteme bağlıdır.
Erteleme Kararlarına İtiraz Edilebilir mi?
Soruşturma ve kovuşturmanın ertelenmesine ilişkin kararlara karşı 2 hafta içinde sulh ceza hakimliğine başvurulabilir. Kesinleşmiş mahkumiyetin infazının ertelenmesine ilişkin kararlar bakımından da kanun yolu açıktır.
Erteleme kararının verilmiş olması, geçmiş mahkumiyete bağlı bütün hak yoksunluklarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Hak yoksunluğunun kaldırılması ayrıca talep edilmelidir. 5 yıllık ertelemede karar tarihinden itibaren 2 yıl, 10 yıllık ertelemede ise 3 yıl geçmesi şartı aranmaktadır. Bu konu 7/. madde kapsamındaki düzenlemeler arasında yer almaktadır.
Başvuru Süresi Ne Kadar?
9. madde, kanundan yararlanmak isteyen kişiler için 6 ay süre öngörmektedir. Ancak bu süre kanunun 18 Ağustos 2026 tarihinde yayımlanmasıyla başlamamıştır.
Başlangıç için Milli Güvenlik Kurulunun örgütün silah bıraktığını ve varlığını sona erdirdiğini teyit eden kararının Resmi Gazete’de ayrıca yayımlanması gerekir. Bu kararın yayımından sonra 6 aylık başvuru dönemi başlayacaktır.
Başvurular kişinin bulunduğu yerdeki Cumhuriyet başsavcılığına veya Kurul tarafından görevlendirilen kurumlara yazılı olarak yapılacaktır. Süresi içerisinde başvuru yapılmaması halinde kanundan yararlanma imkanı sona erecektir.
Uygulamayı Hangi Kurumlar Takip Edecek?
Kanunun uygulanmasını takip ve koordine etmek üzere Cumhurbaşkanı Yardımcısı başkanlığında özel bir Kurul oluşturulmuştur. Kurulda Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Milli Savunma bakanları ile Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri bulunmaktadır.
TBMM Başkanlığı tarafından kanun kapsamındaki faaliyetleri izlemek amacıyla ayrıca İzleme Komisyonu kurulması öngörülmüştür. Kurulun yapısı ve izleme mekanizması 7. madde kapsamında düzenlenmektedir.
7595 Sayılı Kanunun 12 Maddesi Neleri Düzenliyor?
Hazırlık sürecinde kanunun 10, 11 veya 15 madde olabileceği yönünde farklı bilgiler gündeme gelmiş olsa da kabul edilen nihai kanun toplam 12 maddeden oluşmaktadır.
- 1. madde: Kanunun amacı, kapsamı ve uygulamanın temel şartlarını belirler.
- 2. madde: Örgüt ve Kurul başta olmak üzere temel tanımları düzenler.
- 3. madde: Soruşturma ve kovuşturmaların 5 yıl veya 10 yıl ertelenmesini düzenler.
- 4. madde: Tutuklama ve adli kontrol gibi koruma tedbirleri ile istinaf ve temyizdeki dosyaların durumunu ele alır.
- 5. madde: Erteleme kararlarının kayda alınmasını ve süre içinde yeni suç işlenmesinin sonuçlarını belirler.
- 6. madde: Kesinleşmiş mahkumiyet hükümlerinin infazının ertelenmesine ilişkin esasları düzenler.
- 7. madde: Kurulun yapısı, koordinasyon sistemi ve TBMM İzleme Komisyonuna ilişkin hükümleri içerir.
- 8. madde: Silah, mühimmat ve diğer malzemelerin teslimi ve kayıt altına alınmasını düzenler.
- 9. madde: Kanundan yararlanılabilmesi için öngörülen 6 ay başvuru süresini belirler.
- 10. madde: Kanunun uygulanmasında görev yapan kişilerin hukuki, idari ve cezai sorumluluğuna ilişkin özel hüküm getirir.
- 11. madde: Kanunun yayımı tarihinde yürürlüğe girmesini düzenler.
- 12. madde: Kanunun Cumhurbaşkanı tarafından yürütüleceğini belirtir.
Çerçeve Yasa Süreci Nasıl İlerledi?
Kanunun ortaya çıkışı birkaç aylık siyasi ve hukuki müzakere sürecinin sonucudur. 28 Mayıs 2026 tarihinde çerçeve yasa önerisinin yaklaşık 7-8 maddelik bir çalışma şeklinde değerlendirildiği açıklanmış, 2 Temmuz 2026 tarihinde kapsam tartışmaları kamuoyuna yansımıştır.
26 Temmuz 2026 tarihinde teklifin yaklaşık 10-11 maddelik olabileceği konuşulurken, 30 Temmuz 2026 tarihinde düzenlemenin içeriğine yönelik eleştiriler gündeme gelmiştir. 1 Ağustos 2026 tarihinde teklifin partilerin ortak çalışması olarak Meclise gelmesinin beklendiği açıklanmıştır.
3 Ağustos 2026 tarihinde düzenlemeye yönelik siyasi değerlendirmelerin ardından teklif milletvekillerinin imzasına açılmış, 5 Ağustos 2026 tarihinde TBMM Başkanlığına sunulmuştur.
7 Ağustos 2026 ile 8 Ağustos 2026 tarihleri arasındaki komisyon görüşmeleri yaklaşık 17,5 saat sürmüş ve teklif Adalet Komisyonunda kabul edilmiştir. 10 Ağustos 2026 tarihinde Genel Kuruldan geçen kanun 11 Ağustos 2026 tarihinde Cumhurbaşkanlığına gönderilmiş, 18 Ağustos 2026 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
Çerçeve Yasa Siyaset Yasağı Getiriyor mu?
Hayır. Hazırlık döneminde bazı taslaklara ilişkin haberlerde siyaset yasağı tartışılmış olsa da TBMM Genel Kurulunda kabul edilen nihai 12 maddelik kanunda böyle bir hüküm bulunmamaktadır.
12. Yargı Paketi ile Çerçeve Yasa Aynı mı?
Hayır. 12. Yargı Paketi ile 7595 sayılı Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun birbirinden ayrı düzenlemelerdir. 12. Yargı Paketi farklı hukuk alanlarında değişiklikler yapan ve 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlüğe giren başka bir kanundur. Çerçeve yasa ise silah bırakma sürecine özgü ayrı bir hukuki mekanizma oluşturmuştur.
Çerçeve Yasa Hakkında Sık Sorulan Sorular
Kanun ne zaman yürürlüğe girdi?
11. madde gereğince kanun 18 Ağustos 2026 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Erteleme hükümleri hemen uygulanıyor mu?
Hayır. Öncelikle örgütün silah bıraktığının ve varlığına son verdiğinin Milli Güvenlik Kurulu tarafından teyit edilmesi ve bu kararın Resmi Gazete’de yayımlanması gerekir.
Sıradan adli suçlar kapsamda mı?
Hayır. Kanun genel adli suçlulara yönelik değildir; PKK/KCK bağlantılı ve kanunda belirtilen suçları kapsayan özel bir düzenlemedir.
Başvuru için ne kadar süre var?
MGK kararının Resmi Gazete’de yayımlanmasından sonra 6 ay içinde başvuru yapılması gerekir.
Kanun kaç maddeden oluşuyor?
7595 sayılı düzenleme toplam 12 maddeden oluşmaktadır.
Sonuç
7595 sayılı Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun, genel af veya bütün terör suçlarına uygulanan toplu tahliye düzenlemesi değildir. Kanun, belirli PKK/KCK bağlantılı suçlar bakımından soruşturma, kovuşturma ve kesinleşmiş cezaların infazının belirli sürelerle ertelenmesini öngören özel ve geçici bir sistem kurmaktadır.
Erteleme süresi suçun ağırlığına göre 5 yıl veya 10 yıl olarak uygulanırken, kasten öldürme ile 1 Haziran 2005 öncesinde işlenmiş belirli ağır suçlar kapsam dışında bırakılmıştır. Kanun yürürlükte olmakla birlikte kişisel başvuruların ve erteleme mekanizmasının başlaması, silah bırakmanın Milli Güvenlik Kurulu tarafından teyit edilerek Resmi Gazete’de yayımlanmasına bağlıdır.
