Anlaşmalı boşanmanın temel şartları, protokolde yer alması gereken başlıklar ve duruşma süreci hakkında genel bilgiler.
Anlaşmalı boşanma nedir?
Anlaşmalı boşanma, eşlerin evliliği sona erdirme konusunda ortak irade göstermeleri ve boşanmanın sonuçları üzerinde anlaşmaları esasına dayanan bir boşanma yoludur. Türk Medeni Kanunu’nun 166’ncı maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenmiştir.
Bu yöntemde yalnızca “boşanmak istiyoruz” demek yeterli değildir. Eşlerin boşanmanın mali sonuçları ve varsa çocukların durumuna ilişkin düzenlemelerde de anlaşması gerekir.
Anlaşmalı boşanmanın temel şartları
1. Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır
Anlaşmalı boşanma yoluna başvurulabilmesi için resmî evliliğin en az bir yıldır devam ediyor olması gerekir. Bir yıllık süre dolmamışsa dava, anlaşmalı boşanma şartlarıyla sonuçlandırılamaz.
2. Eşler birlikte başvurmalı veya davayı kabul etmelidir
Eşler mahkemeye birlikte başvurabilir. Bunun yanında eşlerden biri dava açtıktan sonra diğer eş de davayı kabul ederek anlaşmalı boşanma iradesini açıklayabilir.
3. Taraflar hâkim tarafından bizzat dinlenmelidir
Hâkim, eşlerin boşanma iradelerini serbestçe açıkladıklarına kanaat getirmelidir. Bu nedenle tarafların duruşmaya şahsen katılması önem taşır. Yalnızca imzalanmış bir protokolün dosyaya sunulması her durumda yeterli değildir.
4. Boşanmanın sonuçları üzerinde anlaşma sağlanmalıdır
Tarafların özellikle şu konularda açık bir düzenleme yapması gerekir:
- Velayet
- Çocukla kişisel ilişki
- İştirak nafakası
- Yoksulluk nafakası
- Maddi ve manevi tazminat
- Yargılama giderleri
- Vekâlet ücreti
- Tarafların birbirlerinden başka taleplerinin bulunup bulunmadığı
Hâkim, tarafların yaptığı düzenlemeyi uygun bulmalıdır. Çocukların menfaatini korumak amacıyla protokolde değişiklik önerilmesi de mümkündür.
Anlaşmalı boşanma protokolü nedir?
Anlaşmalı boşanma protokolü, eşlerin boşanmanın hukuki ve mali sonuçları üzerindeki uzlaşmasını yazılı hâle getiren belgedir.
Protokolde belirsiz ifadeler kullanılmaması önemlidir. Örneğin yalnızca “nafaka konusunda anlaşılmıştır” yazılması yerine, nafakanın türü, tutarı, ödeme tarihi ve ödeme şekli açıkça belirtilmelidir.
Mal rejiminin tasfiyesi, taşınmaz devri, ziynet eşyaları veya ev eşyalarının paylaşımı gibi konular da protokole eklenebilir. Ancak bu düzenlemelerin sonuçları ciddi olabileceğinden metnin imzalanmadan önce dikkatle incelenmesi gerekir.
Duruşmada ne olur?
Duruşmada hâkim genel olarak:
- Tarafların boşanmak isteyip istemediğini,
- İradelerinin baskı altında olup olmadığını,
- Protokolü okuyup anladıklarını,
- Protokoldeki düzenlemeleri kabul edip etmediklerini,
- Varsa çocuklara ilişkin düzenlemelerin uygunluğunu
değerlendirir.
Taraflardan biri duruşmada protokolü kabul etmediğini bildirirse anlaşmalı boşanma şartları ortadan kalkabilir.
Avukatla takip zorunlu mudur?
Boşanma davasının avukat aracılığıyla takip edilmesi zorunlu değildir. Bununla birlikte protokolde yer alan nafaka, velayet, tazminat, mal paylaşımı ve taşınmaz devri gibi hükümler uzun süreli sonuçlar doğurabilir.
Bu nedenle özellikle mal varlığı, ortak çocuk veya düzenli ödeme yükümlülüğü bulunan durumlarda hukuki destek alınması yararlı olabilir.
Karar verildiğinde evlilik hemen sona erer mi?
Mahkemenin boşanma kararı vermesi tek başına sürecin tamamen sona erdiği anlamına gelmez. Boşanmanın hukuki sonuç doğurabilmesi için kararın usulüne uygun biçimde kesinleşmesi gerekir.
Kesinleşme süreci, kararın taraflara tebliği ve kanun yolu durumuna göre değişebilir.
Sık yapılan hatalar
Anlaşmalı boşanma başvurularında şu hatalarla sık karşılaşılabilir:
- Bir yıllık evlilik süresi dolmadan dava açılması
- Protokolde nafaka ve velayet hükümlerinin belirsiz bırakılması
- Taşınmaz veya araç devrinin açık şekilde düzenlenmemesi
- Taraflardan birinin duruşmaya katılmaması
- Protokol ile duruşmadaki beyanların birbiriyle çelişmesi
- Çocuğun üstün yararına uygun olmayan düzenlemeler yapılması
- Kararın kesinleşme işlemlerinin takip edilmemesi
Sonuç
Anlaşmalı boşanma, tarafların boşanma ve boşanmanın sonuçları konusunda gerçek bir uzlaşmaya varması hâlinde daha sade bir süreç sağlayabilir. Ancak protokoldeki her hüküm taraflar açısından önemli hukuki ve mali sonuçlar doğurabilir.
Bu nedenle protokolün yalnızca davanın hızlı sonuçlanması düşüncesiyle değil, ileride ortaya çıkabilecek uyuşmazlıklar da dikkate alınarak hazırlanması gerekir.
Hukuki bilgilendirme: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayın özelliklerine göre sonuç değişebilir ve metin kişisel hukuki danışmanlık yerine geçmez.
